• Yönetim

Giresun

Giresun Eski yerleşimcileri Tibarenler Hakkında

Tibarenler, antik çağda Doğu Karadeniz kıyılarında yaşamış en eski topluluklardan biridir. Antik Yunan kaynaklarında “Tibareni”, “Tibarenoi” veya “Tibaranoi” olarak geçen bu halk, özellikle bugünkü Giresun, Ordu ve Trabzon arasında kalan kıyı ve dağlık bölgelerde yaşamıştır. Tarihçiler onları Karadeniz’in yerli kavimlerinden biri olarak kabul eder.

Giresun'un ilk Yerleşimcileri Kolkhlar

Giresun ve Doğu Karadeniz bölgesinin en eski halklarından biri olarak kabul edilen Kolkhlar (Kolhisler), antik çağ kaynaklarında Karadeniz’in doğu kıyılarında yaşayan bir kavim olarak geçer. Özellikle bugünkü Batum’dan başlayıp Trabzon ve Giresun çevresine kadar uzanan kıyı şeridinde etkili oldukları düşünülmektedir. Antik Yunan yazarları bu bölgeyi “Kolhis” olarak adlandırmıştır.

Antik Çağlardan günümüze Giresun

Karadeniz’in doğu kıyısında yer alan Giresun, antik çağlarda önemli bir liman ve ticaret merkeziydi. Bölge, tarih boyunca farklı uygarlıkların etkisi altında kalmış ve özellikle Karadeniz ticaret yolları açısından stratejik bir konuma sahip olmuştur. İlk Yerleşimler ve Yerli Halklar Giresun çevresindeki ilk yerleşimlerin MÖ 2000’li yıllara kadar uzandığı düşünülür. Bölgenin dağlık yapısı nedeniyle kıyı kesimleri daha yoğun yerleşim görürken iç bölgelerde küçük kabile toplulukları yaşamaktaydı.

Giresun'da Beşeri Durum ve Demografik yapı

Giresun ilinde, doğu Karadeniz’in tamamında olduğu gibi, insan yerleşimleri kıyı kesimlerde yoğunlaşmaktadır. Bunun başlıca nedeni kıyıdan hemen içeride yükselen ve denize paralel olarak uzanan doğu Karadeniz dağlarıdır. İç kesimlerin dağlık ve sarp oluşu, kalabalık yerleşimlerin oluşmasına engel olmuştur. Dağ yamaçlarındaki köylerde birbirine uzak mesafelerdeki evler ve dağınık yerleşimler görülür.

Giresun Coğrafi Yapısı

Giresun ilinin Karadeniz’i gören kıyı kesimleri yüksek eğimli, akarsular tarafından yarılmış vadilerden oluşur. Akarsuların denize ulaştığı yerlerde oluşan küçük düzlüklerde yerleşim yoğunlaşmış, şehir ve ilçe merkezleri bu noktalarda kurulmuştur. İlin güneyinde kıyıya paralel uzanan sıradağlar iç Anadolu’ya geçişi güçleştirmiş, ildeki insan yerleşimlerini dar kıyı şeridine sıkıştırmıştır.

Milli Mücadelede Giresun'un Yeri ve Önemi

Birinci Dünya Savaşı bütün Osmanlı İmparatorluğu'nda büyük maddi ve manevi sıkıntılara sebep oldu. Giresun daha 1915 yılında Rus gemileri tarafından bombalandı. Zaten büyük bir iaşe ve pahalılık sıkıntısı çeken Giresun başka bölgelerden (Rusya-Yunanistan ve iç göç) aldığı yeni göçlerle büyük bir iaşe buhranıyla karşı karşıya kaldı. Mondros Mütarekesi'nden sonra Batum'un tahliyesi sırasında 10. Tümen'in Giresun'da kalan bir miktar asker ve hayvanı şehirdeki iaşe sıkıntısı yüzünden oldukça güç anlar yaşadı. Bütün bunlar yetmiyormuş, gibi Giresunlular, bölgede bir Pontus Devleti kurma hayalinde koşan acımasız Rum çetelerinin saldırılarına muhatap oluyorlardı.

İdari Yapı

Giresun Osmanlı idaresine girdiğinde bir kaza merkezi olmuştu. 1486'da burası Trabzon sancağına bağlı Zeamet-i Kürtün adlı idarî bölgenin merkezi durumundaydı. Bu idarî ünitede eski Çepni beyleri dönemindeki yapı sürdürülmüştü. 1515'te Kürtün kazasına bağlı Çepni vilayeti tabirine rastlanmakta ve Giresun bu vilayetin merkezi durumunda bulunmaktaydı.

Fiziki, Sosyal ve Kültürel Yapı

Osmanlı hâkimiyetine girişine kadar müstahkem bir kale olarak önemini koruyan, Antikçağ'da madenleriyle ün yapan ve denizindeki balıkları övülen Giresun, nisbeten korunaklı limanı ile de Doğu Karadeniz bölgesindeki birkaç askeri üsten biri olmuştur. İlkçağ yazar ve coğrafyacılarının verdikleri bilgiler şehrin bu özelliğini aksettirmektedir.