Antik Çağlardan günümüze Giresun

Antik Çağ’da Giresun ve Çevresinde Yaşam

Karadeniz’in doğu kıyısında yer alan Giresun, antik çağlarda önemli bir liman ve ticaret merkeziydi. Bölge, tarih boyunca farklı uygarlıkların etkisi altında kalmış ve özellikle Karadeniz ticaret yolları açısından stratejik bir konuma sahip olmuştur.

İlk Yerleşimler ve Yerli Halklar

Giresun çevresindeki ilk yerleşimlerin MÖ 2000’li yıllara kadar uzandığı düşünülür. Bölgenin dağlık yapısı nedeniyle kıyı kesimleri daha yoğun yerleşim görürken iç bölgelerde küçük kabile toplulukları yaşamaktaydı.

Antik dönemde bölgede yaşayan başlıca topluluklar:

• Kolkhlar

• Makronlar

• Tibareni kavimleri

• Khalybler (Demir işçiliğiyle ünlü halk)

Bu topluluklar tarım, hayvancılık, balıkçılık ve madencilikle uğraşıyordu. Özellikle demircilik ve bakır işçiliği Karadeniz’in doğusunda gelişmişti.

Kerasus: Antik Giresun

Antik dönemde Giresun’un adı Kerasus idi. Bu isim hakkında iki yaygın görüş vardır:

1. Yunanca “kiraz” anlamına gelen kerasos kelimesinden geldiği,

2. Boynuz biçimli yarımadaya kurulduğu için “boynuz” anlamındaki kelimeyle bağlantılı olduğu.

Kirazın Avrupa’ya yayılmasının da Kerasus üzerinden olduğu anlatılır. Romalı komutan Lucullus’un kirazı buradan Roma’ya götürdüğü söylenir.

Milet Kolonisi

MÖ 7. yüzyılda Batı Anadolu’daki Miletos kentinden gelen Yunan kolonistler burada bir liman kolonisi kurdu. Böylece Kerasus, Karadeniz kıyısındaki önemli ticaret şehirlerinden biri hâline geldi.

Koloni döneminde:

• Liman ticareti gelişti

• Zeytinyağı, şarap ve seramik ticareti yapıldı

• İç bölgelerden gelen madenler kıyıya taşındı

• Denizcilik önem kazandı

Antik Dönemde Günlük Yaşam

Şehir Yapısı

Kerasus, bugün de şehir merkezinin bulunduğu yarımada çevresinde gelişmişti. Şehirde:

• Surlar

• Liman

• Tapınaklar

• Depolar

• Pazar alanları bulunuyordu.

Bugünkü Giresun Kalesi’nin bulunduğu tepe antik çağda da savunma amacıyla kullanılmıştır. Kale çevresinde yerleşim izlerine rastlanmıştır.

Ekonomi

Antik Giresun ekonomisinin temel kaynakları:

• Balıkçılık

• Fındık ve meyve üretimi

• Orman ürünleri

• Maden ticareti

• Deniz ticaretiydi.

Karadeniz üzerinden:

• Sinop,

• Trabzon,

• İstanbul Boğazı,

• Kırım kıyılarıyla ticaret yapılırdı.

İnanç ve Kültür

Bölgede Yunan tanrılarına tapınılırken yerel Anadolu-Karadeniz inançları da devam etti. Özellikle:

• Deniz tanrıları,

• Bereket kültleri,

• Doğa ve dağ tanrıları önemliydi.

Helenistik dönemde tiyatro, müzik ve spor etkinlikleri de şehir yaşamının parçası hâline geldi.

Pontus Krallığı ve Roma Dönemi

MÖ 3. yüzyılda bölge Pontus Krallığı Dönemi etkisine girdi. Pontus Krallığı döneminde şehir askerî ve ticari açıdan güçlendi.

Daha sonra Roma İmparatorluğu bölgeyi ele geçirdi. Roma döneminde:

• Yollar geliştirildi,

• Liman büyütüldü,

• Ticaret arttı,

• Güvenlik güçlendirildi.

Roma ile birlikte bölge daha büyük bir ticaret ağının parçası oldu.

Giresun Adası’nın Önemi

Giresun Adası Karadeniz’in Türkiye kıyılarındaki yaşama uygun tek adasıdır ve antik çağda kutsal kabul edilirdi.

Ada hakkında:

• Amazon kadın savaşçılarla ilgili efsaneler anlatılır,

• Tapınak kalıntıları bulunduğu düşünülür,

• Dini törenlerin yapıldığı bilinmektedir.

Bazı tarihçiler adanın savaş tanrısı Ares’e adanmış kutsal alanlarla bağlantılı olduğunu belirtir.

Arkeolojik Bulgular

Giresun ve çevresinde bulunan:

• Seramik parçaları,

• Mezar yapıları,

• Sikke ve madeni paralar,

• Kale kalıntıları,

• Kaya mezarları

bölgenin antik çağ boyunca sürekli yerleşim gördüğünü ortaya koymaktadır.

Özellikle:

• Giresun Kalesi

• Giresun Adası

• Şebinkarahisar çevresi

antik dönem araştırmaları açısından önemlidir.

Genel Değerlendirme

Antik çağda Giresun:

• Karadeniz ticaretinin önemli limanlarından biri,

• Doğu ile batı arasında bağlantı noktası,

• Savunma açısından güçlü bir kıyı yerleşimi,

• Kültürel açıdan Helen, Anadolu ve Karadeniz etkilerinin birleştiği bir merkezdi.

Bugünkü Giresun şehir merkezinin temel yerleşim düzeninin önemli kısmı, antik Kerasus döneminden miras kalan coğrafi avantajlara dayanır.